Wat is het verschil tussen de EPEX spotprijs en de consumentenprijs?
Je betaalt elke maand je energierekening en vraagt je af waarom je soms 0,25 euro per kWh betaalt terwijl je buurman met dezelfde zonnepanelen en laadpaal maar 0,18 euro betaalt. Het verschil zit ‘m in de EPEX spotprijs en de vaste consumentenprijs.
Laten we dat even helder uitleggen zonder ingewikkelde termen. De EPEX spotprijs is de groothandelsprijs voor stroom per uur. Die prijs wisselt constant, afhankelijk van vraag en aanbod.
Je energieleverancier koopt die stroom in en voegt daar zijn marge, belastingen en netwerkkosten aan toe.
Dat geheel wordt jouw vaste consumentenprijs per kWh.
Wat is de EPEX spotprijs precies?
Stel je voor: je staat op de markt. De EPEX spotprijs is de prijs die groothandelspartijen op dat moment voor een kWh stroom betalen. Die prijs verandert elk uur.
Als het hard waait en de zon schijnt, zit het net vol met goedkope wind- en zonne-energie.
Dan daalt de spotprijs soms tot onder de 0,05 euro per kWh. Is het ’s avonds koud en windstil?
Dan stijgt diezelfde spotprijs snel naar 0,30 euro of meer. Je ziet deze schommelingen vooral bij dynamische energiecontracten. Die contracten koppelen jouw tarief rechtstreeks aan de EPEX spotprijs, plus een vaste opslag van je leverancier.
Een voorbeeld: op een zonnige middag in april betaal je misschien 0,02 euro voor stroom op de spotmarkt.
Je energieleverancier rekent daar 0,08 euro opslag bovenop, dus je betaalt 0,10 euro per kWh. Op een koude winteravond is de spotprijs 0,25 euro, en met opslag kom je uit op 0,33 euro. Dat is een groot verschil.
Hoe werkt de consumentenprijs?
De consumentenprijs is wat jij betaalt per kWh, inclusief belastingen en netwerkkosten. Bij een vast contract betaal je het hele jaar door hetzelfde tarief, ongeacht wat er op de markt gebeurt.
Bij een dynamisch contract volg je de EPEX spotprijs, met een vaste opslag van je leverancier. Standaard bestaat je consumentenprijs uit drie delen: de inkoopprijs (spotprijs of vast tarief), de opslag van je leverancier, en de belastingen (energiebelasting en btw). Daar komen nog netwerkkosten bij, zoals vastrecht en transport.
Die kosten verschillen per regio en netbeheerder. Een concreet voorbeeld: bij een dynamisch contract betaal je in juni misschien 0,12 euro per kWh als je zonnepanelen overdag laden.
In december kan dat oplopen tot 0,35 euro. Bij een vast contract betaal je het hele jaar door bijvoorbeeld 0,24 euro per kWh. Het gemiddelde ligt dichter bij elkaar, maar de spreiding per uur is groot.
Prijsverschillen per contracttype: een kostenoverzicht
Om het helder te maken, hier een kostenoverzicht voor een gemiddeld huishouden met 4.000 kWh verbruik per jaar. We kijken naar drie contracttypes: budget (dynamisch), midden (vast 1 jaar) en premium (vast 3 jaar).
We nemen de EPEX spotprijs als basis en rekenen een opslag van 0,08 euro per kWh voor dynamisch.
- Spotprijs gemiddeld: 0,12 euro per kWh
- Opslag leverancier: 0,08 euro per kWh
- Consumentenprijs: 0,20 euro per kWh
- Jaarlijks verbruik: 4.000 kWh
- Kosten per jaar: 800 euro
Budget (dynamisch contract) Midden (vast contract 1 jaar) Premium (vast contract 3 jaar)
- Vast tarief: 0,24 euro per kWh
- Jaarlijks verbruik: 4.000 kWh
- Kosten per jaar: 960 euro
Over 3 jaar zien de totalen er zo uit: De budgetoptie is dus het goedkoopst, maar wel onzekerder. Je betaalt soms meer tijdens piekuren. De premiumoptie is duurder, maar geeft zekerheid. De middenweg is een goed compromis.
- Vast tarief: 0,28 euro per kWh
- Jaarlijks verbruik: 4.000 kWh
- Kosten per jaar: 1.120 euro
- Budget: 2.400 euro (dynamisch)
- Midden: 2.880 euro (vast 1 jaar, jaarlijks opnieuw afsluiten)
- Premium: 3.360 euro (vast 3 jaar)
Goedkope vs dure optie: wat kies je?
Als je zonnepanelen hebt en slimme apparaten zoals een laadpaal en een slimme thermostaat, kun je veel besparen met een dynamisch contract.
Je kunt je verbruik verplaatsen naar uren met lage spotprijzen. Bijvoorbeeld: je elektrische auto laden tussen 12:00 en 15:00 uur, als de zon volop schijnt. Heb je geen zonnepanelen en een stabiel verbruik?
Dan is een vast contract vaak voordeliger. Je weet precies wat je betaalt en je loopt geen risico op hoge piekprijzen.
Kies je voor een vast contract van 3 jaar? Dan betaal je meer per kWh, maar ben je beschermd tegen prijsstijgingen.
Een voorbeeld: een huishouden met zonnepanelen en een slimme laadpaal kan met een dynamisch contract 200 euro per jaar besparen. Zonder zonnepanelen en met een vast verbruikspaartje betaal je met een vast contract vaak minder dan met een dynamisch contract. Het hangt dus echt af van je situatie.
Concrete bespaartips voor je slimme thuis
Gebruik een slimme thermostaat zoals de Nest Learning Thermostat of de Tado° Smart Thermostat. Stel deze zo in dat je verwarming lager staat tijdens uren met hoge spotprijzen.
Je bespaart zo tot 10% op je stookkosten. Combineer je zonnepanelen met een thuisbatterij, zoals de Tesla Powerwall of de Sonnen Batterie.
Laad de batterij op tijdens goedkope uren en ontlad deze tijdens dure uren. Zo verlaag je je netafname en profiteer je optimaal van lage spotprijzen. Gebruik een slimme laadpaal, zoals de Wallbox Pulsar Plus of de Zappi.
Stel deze in om te laden tijdens daluren of als je zonnepanelen stroom opwekken. Sommige laadpalen hebben een modus die automatisch laden start bij lage spotprijzen. Schakel slimme stopcontacten in, zoals die van TP-Link Kasa of de Shelly Plug S. Programmeer ze om energieverslindende apparaten zoals de wasmachine of de vaatwasser te laten draaien tijdens goedkope uren.
Dit kan je 50 tot 100 euro per jaar besparen. Kies voor een energiebeheersysteem, zoals de Home Assistant of de integratie van je slimme meter.
Deze systemen geven je inzicht in je verbruik en helpen je om je apparaten automatisch te laten werken op basis van de EPEX spotprijs. Zo haal je het meeste uit je dynamische contract.
Conclusie: wat kies jij?
De EPEX spotprijs is de groothandelsprijs die elk uur wisselt. De consumentenprijs is wat jij betaalt, inclusief opslag en belastingen.
Kies je voor een dynamisch contract, dan volg je de spotprijs en bespaar je met slimme apparaten. Kies je voor een vast contract, dan betaal je meer zekerheid. Met zonnepanelen, een slimme thermostaat en een laadpaal kun je veel besparen met een dynamisch contract.
Zonder deze apparaten is een vast contract vaak verstandiger. Kijk naar je verbruik, je mogelijkheden en je risicobereidheid. Zo kies je de optie die het beste bij je past.