Vloerverwarming verdeler ombouwen naar slimme zoneregeling
Je kent het wel: je hebt vloerverwarming, maar boven is het veel te warm en beneden koud. Of je zonnepanelen draaien overuren, maar je thermostaat weet daar niets vanaf.
Je stookt energie die je eigenlijk gratis had kunnen opwekken. Dat is zonde, vooral nu de energieprijzen zo fluctueren.
Een vloerverwarming verdeler is vaak een stuk ouderwetse techniek: een simpele knop die je handmatig draait. Het is een gemiste kans om je huis écht slim te maken. Het goede nieuws? Je hoeft je hele vloerverwarming niet te vervangen.
Je kunt je bestaande verdeler ombouwen naar een slimme zoneregeling. Dat betekent geen dure verbouwing, maar wel een mega-slimme upgrade die je energierekening en comfort direct verbetert.
Wat is een slimme zoneregeling voor je vloerverwarming?
Stel je voor dat je vloerverwarming net zo slim is als je smartphone.
Een slimme zoneregeling is een systeem dat elke kamer (of 'zone') in je huis apart kan sturen op basis van temperatuur, bezetting en zelfs je zonnepanelen. In plaats van één thermostaat die alles aan of uit zet, heb je per ruimte de touwtjes in handen.
De 'slimme' componenten zijn kleine, draadloze knoppen die je op elke vloerverwarming verdeler (de verdelers met de groene of rode knoppen) draait. Deze knoppen praten met een centraal systeem. Dat systeem weet bijvoorbeeld hoeveel zonnestroom je opwekt via je omvormer of energiemeter. Is het zonnig en produceer je veel stroom?
Dan gaat de verwarming in de woonkamer automatisch een graadje hoger. Is het bewolkt en moet je stroom van het net halen?
Dan dimmen de kamers die je niet gebruikt automatisch. Het draait allemaal om twee dingen: comfort en besparing. Comfort, omdat je nooit meer een koude voeten hebt in de badkamer of een broeierige slaapkamer.
Besparing, omdat je geen dure gas- of stroompieken opwekt als het niet nodig is. Je gebruikt de gratis energie van je zonnepanelen precies op het moment dat die beschikbaar is.
Je koppelt dit systeem aan je bestaande slimme thermostaat, zoals die van Toon, Nest, of een open-source platform als Home Assistant.
Zo ontstaat er een echt energiebeheersysteem dat voor je werkt, terwijl jij gewoon op de bank zit.
Hoe werkt de ombouw: van oud naar slim in een middag
De basis van je vloerverwarming blijft hetzelfde. Je hebt nog steeds die groepen leidingen onder je vloer en de verdeler met de aftapkranen en de mengmotor.
De mengmotor (die klep die water mengt) wordt vaak aangestuurd door een thermostaatknop. Bij een ombouw vervang je die ouderwetse thermostaatknoppen door slimme radiatorknoppen. De meest gangbare maat hiervoor is M30x1.5.
Dit is de standaard schroefdraad die op bijna elke bestaande verdeler past.
Je haalt de oude knop eraf, draait de nieuwe slimme knop erop. Simpeler dan het klinkt. De meeste van die knoppen zijn batterijgevoed (meestal 2xAA batterijen die een jaar of 2 meegaan), dus je hoeft geen extra stroomdraad te trekken.
Het echte 'slimme' werk zit in de centrale hub of het protocol. De knoppen zelf zijn alleen de 'handen' van het systeem.
Ze openen of sluiten de waterstroom naar een specifieke zone. De 'hersens' zijn een controller die je aansluit op je bestaande thermostaat of een aparte domotica hub.
Je kunt kiezen voor een gesloten systeem van een Nederlands merk, of een open systeem dat je zelf kunt koppelen met je zonnepanelen en laadpaal. De koppeling met zonnepanelen gaat via een energiemeter (zoals die van je netbeheerder of een aparte meter van Fronius, SolarEdge of Growatt) die de data naar je slimme thermostaat stuurt. De thermostaat zorgt er dan voor dat de vloerverwarming aan gaat op momenten van overschot.
De opties op een rij: van budget tot high-end
Er zijn verschillende manieren om dit te realiseren. De keuze hangt af van je technische skills, je budget en hoe graag je met data wilt spelen.
Hieronder een overzicht van de meest gekozen paden met indicatieve prijzen. Dit is voor de tech-savvy gebruiker die maximale controle wil.
1. Het doe-het-zelf pad met Home Assistant (High-end, open source)
Home Assistant is een lokaal draaiend smart home platform. Je installeert dit op een Raspberry Pi of een Home Assistant Green. Je koopt losse Zigbee of Z-Wave slimme thermostaatknoppen, bijvoorbeeld van het merk Drayton of MOES.
Deze sluit je aan op een Zigbee USB-stick. Vervolgens koppel je je zonnepanelen (via de API van je omvormer) en je slimme thermostaat (bijv. een Tado of Nest). Je maakt dan automatiseringen: "Als mijn zonnepanelen > 1500W produceren, en het is overdag, zet dan de Honeywell Evohome zoneregeling voor vloerverwarming op 21 graden." Kosten: €150 - €250 voor Home Assistant hardware + €30-€50 per slimme knop. Eenmalige investering, lage maandelijkse kosten.
2. Het Tado° V3+ systeem (Gebruiksvriendelijk, Nederlands/Europese markt)
Tado is enorm populair en werkt heel fijn. Ze hebben specifieke Smart Radiator Thermostats die je op je vloerverwarming verdeler kunt monteren, wat dit de beste slimme thermostaat voor vloerverwarming en radiatoren maakt.
Tado kijkt naar de buitentemperatuur, de ligging van de kamer en of er iemand thuis is (via je telefoon). De koppeling met zonnepanelen is wat minder direct dan bij Home Assistant, maar wel mogelijk via de Smart Charging functie voor elektrische auto's.
3. Het Nefit / Bosch of Toon ecosysteem
Als je een Tado Smart Thermostat hebt, sluit je die aan op je ketel of warmtepomp. De knoppen op de verdeler regelen de zones. Tado is ideaal als je een kant-en-klaar systeem wilt dat gewoon werkt. Kosten: Een starter kit (thermostaat + 3 knoppen) kost ongeveer €250 - €300.
Losse knoppen rond de €60 - €70 per stuk. Veel huizen in Nederland hebben al een Toon thermostaat of een Nefit ketel.
Er zijn specifieke slimme modules die je op de bestaande verdeler kunt zetten. Bijvoorbeeld de Nefit ModuLine thermostaatknoppen die werken met een RF-module. Dit is vaak een wat duurdere optie, maar wel perfect geïntegreerd met je ketel. De koppeling met zonnepanelen loopt dan via de Toon thermostaat zelf, die een 'slimme' modus heeft waarbij hij rekening houdt met de opbrengst van je zonnepanelen (mits je die hebt aangesloten op Toon). Kosten: Compleet setje van 4 tot 6 knoppen inclusief module kan oplopen tot €400 - €600.
Praktische tips voor een vlekkeloze installatie
Voordat je enthousiast begint, even een paar cruciale checks. Ten eerste: controleer de diameter van je huidige kranen op de verdeler.
De meeste moderne verdelers hebben M30x1.5, maar oudere huizen hebben soms M28 of andere maten.
Meet het schroefdraad op met een schuifmaat of vergelijk het met een standaard batterij. Als het niet past, zijn er vaak adapters te koop (€5-€10). Een tweede tip: begin met de kamers die je het meest gebruikt.
Je hoeft niet meteen alle 8 groepen aan te pakken. Start met de woonkamer en de slaapkamer.
Zo verspreid je de kosten en merk je direct het effect. Let erop dat de knoppen genoeg ruimte hebben om te draaien. Soms zitten verdelers in een krappe kast. Meet even of er 5cm speling is rondom de knop.
Denk na over de positie van de sensoren. Sommige systemen meten de temperatuur in de knop zelf, andere hebben een losse draadloze sensor die je op de muur plakt.
Die losse sensor is nauwkeuriger, omdat de temperatuur bij de vloer (waar de verdeler zit) vaak lager is dan op zithoogte. Als je kiest voor Home Assistant, zorg dan dat je Zigbee-dekning goed is; een Zigbee-verlenger (€20) kan wonderen doen in een grote woning.
Als laatste: koppel het altijd met je energiemeter. Zonder data over je zonnepanelen is het maar een gok. De integratie van een slimme meter (via P1 poort) of een API-sleutel van je omvormer is de sleutel tot echte energiebesparing. Je wilt dat je huis 'voelt' dat de zon schijnt, zonder dat jij