Hoeveel stroom verbruikt een mechanische ventilatie op stand 3?
Je staat te koken en je ventilatiebox giert op stand 3. Je hoofd denkt meteen: "Hoeveel kost me dit nou per jaar?" Vervolgens schiet je te binnen dat je net die nieuwe zonnepanelen op het dak hebt liggen en je wilt weten of je die stroom direct kunt verbruiken.
Een mechanische ventilatiebox is een stille krachtpatser die vaak ongemerkt je slimme energiebeheer verstoort. Je wilt gewoon weten wat het verbruikt, zonder ingewikkelde formules of technische praat. Deze handleiding leert je precies hoe je het verbruik van je ventilatiebox op stand 3 meet en vertaalt naar kosten en opbrengsten.
Je koppelt dit direct aan je smart home dashboard. We gaan aan de slag met een energiemeter, want meten is weten.
Wat je nodig hebt om te meten
Voor je begint, zorg je dat je de juiste tools bij de hand hebt. Je hoeft echt geen expert te zijn, maar de juiste spullen maken het leven makkelijker. Je hebt toegang nodig tot je ventilatiebox, meestal in de meterkast of een technische ruimte.
- Een energiemeter: Denk aan een Shelly Plus EM of een Home Assistant compatible meter. Deze meet het verbruik tot op 0,1 Watt nauwkeurig.
- Smart home hub: Zorg dat je een systeem hebt draaien (Home Assistant, Homewizard, of iets vergelijkbaars) om de data te visualiseren.
- Schroevendraaierset: Voor het openen van de klep van de ventilatiebox of de meterkast.
- Veiligheidsmiddelen: Handschoenen en een veiligheidsbril. Werk nooit aan stroom zonder de hoofdschakelaar uit te zetten.
- Flexibele kabelschoentjes: Om tijdelijk de energiemeter aan te sluiten op de voedingsdraden van de ventilatiebox.
Stap 1: De ventilatiebox lokaliseren en uitschakelen
Je begint met het vinden van je mechanische ventilatiebox. Meestal zit deze in de meterkast, op zolder, of in een aparte technische ruimte.
Het is een vierkant kastje met een buis erop, vaak een WTW-unit (warmte-terug-win) of een eenvoudige ventilatiebox. Zoek de hoofdschakelaar in je meterkast en zet de groep van de ventilatie uit.
Controleer met een voltage tester of er echt geen spanning meer op staat. Veiligheid gaat boven alles, dus neem hier de tijd voor. De ventilatie gaat nu uit, je hoort hem niet meer draaien.
Let op: Schakel nooit de hoofdstroom uit als je niet weet welke groep het is. Gebruik een spanningstester om zeker te weten dat het veilig is.
Stap 2: De energiemeter aansluiten
Haal de klep van de ventilatiebox of de meterkast waar de ventilatie op is aangesloten. Je ziet nu de voedingskabels.
De meeste ventilatieboxen hebben een standaard stekker of zijn direct aangesloten op een groep.
We sluiten de Shelly Plus EM of vergelijkbare meter in serie. Sluit de stroomtang of de spanning- en stroommeting aan op de juiste draden. Bij een Shelly sluit je de klemmen op de L (fase) en N (nul) van de ventilatie.
Zorg dat je de juiste polairiteit aanhoudt. De meter meet nu het verbruik van de ventilatiebox. Sluit de meter aan op je Wi-Fi netwerk en voeg hem toe in je smart home platform. Bij Home Assistant gaat dit via de integratie knop, bij Homewizard via de app. Je ziet nu live het vermogen in Watt staan.
Stap 3: De meting op stand 3 uitvoeren
Zet de hoofdschakelaar weer aan. De ventilatie start meestal automatisch op, tenzij je hem via een schakelaar moet inschakelen. Zet de ventilatie op stand 3.
Dit is vaak de hoogste stand voor maximale luchtverversing bij koken of douchen.
Wacht 5 tot 10 minuten totdat het toerental stabiel is. De motor moet even opwarmen en stabiliseren.
Kijk in je dashboard naar het vermogen. Je ziet waarschijnlijk een waarde tussen de 30 en 60 Watt, afhankelijk van het type. Noteer de gemiddelde waarde. Bijvoorbeeld: 45 Watt.
Dit is je basis voor de berekening. Doe deze meting een paar keer om zeker te zijn van een stabiele waarde.
Verschillen van 5 Watt zijn normaal door luchtvochtigheid of temperatuur.
Stap 4: Vertaal het verbruik naar kosten en opbrengsten
Met het gemeten vermogen kun je nu berekenen wat het kost en wat het doet met je zonnepanelen.
Stel, je hebt 45 Watt gemeten op stand 3. Benieuwd naar het totale verbruik van een ventilatiesysteem type D? De gemiddelde Nederlander heeft de ventilatie op stand 3 ongeveer 2 uur per dag aan (bij het koken en douchen). Reken uit: 45 Watt × 2 uur = 90 Wh per dag.
Dat is 0,09 kWh. Bij een energieprijs van €0,40 per kWh kost dit je €0,036 per dag.
Op jaarbasis is dat ongeveer €13,-. Interessanter wordt het met zonnepanelen.
Als je rond het middaguur kookt, produceer je waarschijnlijk genoeg stroom om deze 45 Watt direct te dekken. Dit is vergelijkbaar met het verbruik van een elektrische deken. Je betaalt dus niets aan de energieleverancier; je energiebeheer dashboard laat dit zien als 'eigen verbruik'.
Stap 5: Koppelen aan je smart home energiebeheer
Je wilt deze data niet alleen weten, je wilt hem gebruiken. In Home Assistant maak je een nieuwe entiteit aan voor het verbruik van de ventilatie.
Geef hem een logische naam, bijvoorbeeld 'sensor.ventilatie_verbruik_watt'. Maak een automatisering die de ventilatie uitschakelt als je zonnepanelen te weinig produceren en de batterij bijna leeg is.
Dit bespaart energie tijdens de avondpiek. Of koppel het aan je slimme thermostaat: als de thermostaat aangeeft dat er geventileerd moet worden, check dan eerst of er voldoende zonnestroom is. Gebruik een energiebalans dashboard. Zet de ventilatie als een apart blokje in je overzicht.
Zo zie je in één oogopslag dat die 45 Watt op stand 3 je totale verbruik met 2% verhoogt, net zoals je het stroomverbruik van je airco kunt monitoren.
Dit helpt je om keuzes te maken, zoals het aanschaffen van een stillere en zuinigere box.
Veelgemaakte fouten bij meten
Veel gebruikers meten te snel. Ze zetten de ventilatie aan en kijken direct.
De motor heeft echter een opstartpiek die tot 150 Watt kan schieten. Wacht dus echt die 5 tot 10 minuten. Daarnaast vergeten mensen dat een WTW-unit in de winter harder moet werken door de vorstbeveiliging.
Dat verhoogt het verbruik met 10-15 Watt. Een andere fout is het verkeerd aansluiten van de Shelly.
Als je de spanning meet op de verkeerde fase en de stroom op een andere, krijg je een verkeerde berekening. Gebruik altijd een energiemeter die zowel spanning als stroom meet (zoals de Shelly EM). Verwar stand 3 niet met een constante stand.
Veel moderne boxen (bijv. Itho Daalderop of Brink) schakelen automatisch naar een lagere stand als de luchtkwaliteit beter is. Je meting op stand 3 is dus een maximumwaarde, niet een gemiddelde.
Verificatie-checklist
Gebruik deze lijst om te controleren of je meting klopt en je smart home integratie werkt. Als je deze stappen hebt doorlopen, weet je precies wat je mechanische ventilatie op stand 3 verbruikt. Je kunt dit nu slim inzetten om je energierekening te drukken en je zonnepanelen optimaal te benutten. Succes met meten!
- Is de ventilatiebox stabiel op stand 3 gedraaid?
- Is het vermogen in Watt stabiel (maximaal 5 Watt verschil)?
- Ziet je energiemeter de juiste stroomrichting?
- Staat de entiteit in je smart home dashboard op 'available'?
- Zie je de kosten per dag terug in je energie app?
- Heb je de meting herhaald op een andere dag voor de zekerheid?
- Is de automatisering getest en schakelt de ventilatie uit bij weinig zonnestroom?