Automatisering: Je vriezer extra koelen tijdens negatieve stroomprijzen
Stel je voor: je vriezer koelt even harder terwijl jij rustig op de bank zit, zonder dat je er iets voor doet. Dat klinkt als toveren, maar het is gewoon slimme automatisering.
Je kunt je vriezer (of koelkast) extra laten koelen wanneer de stroom prijs negatief is.
Dat betekent dat je zelfs geld toe krijgt op het moment dat je energie verbruikt. In plaats van dat je vriezer op een duur moment aan staat, springt hij bij als het spotgoedkoop is. Je bespaart geld en je ontlast het elektriciteitsnet.
Dit is een perfecte aanvulling op zonnepanelen, een slimme thermostaat en laadpalen. Je maakt je huis slimmer en je energierekening lager.
Wat is extra koelen bij negatieve stroomprijzen?
Extra koelen betekent dat je de ingestelde temperatuur van je vriezer tijdelijk verlaagt.
In plaats van de standaard -18°C, zet je hem bijvoorbeeld naar -22°C of -24°C. Dat doe je alleen wanneer de energieprijs heel laag is, of zelfs negatief.
Negatieve prijzen ontstaan op momenten dat er veel wind en zon is, en de vraag naar stroom laag is. Het net heeft dan zelfs overschot. Op die momenten leveren energiebedrijven stroom tegen een vergoeding, soms tot €0,01 per kWh onder nul. Door je vriezer dan extra te laten koelen, sla je als het ware kou op.
Je vriezer verbruikt meer stroom, maar je betaalt er niets voor of krijgt zelfs een kleine vergoeding.
De techniek heet ook wel pre-cooling of thermal buffering. Je gebruikt de massa van je eten en de isolatie van je vriezer als een accu voor kou. In de uren daarna, wanneer de stroom duurder wordt, blijft de vriezer langer op temperatuur zonder aan te slaan.
Dat scheelt op de piekmomenten. Je hoeft je vriezer dus niet constant extra hard te laten koelen, alleen tijdens die gunstige momenten. Het is een kleine aanpassing die een groot effect heeft op je energierekening.
Waarom dit slim is voor je portemonnee en het net
Je vriezer is een van de weinige apparaten die koude kan opslaan. Een warmtepomp kan ook warmte opslaan, maar een vriezer is vaak al in huis.
Je hoeft dus niets extra’s te kopen om te starten. Als je al zonnepanelen op je dak hebt liggen, weet je dat je op zonnige dagen soms meer opwekt dan je verbruikt. Je energieleverancier betaalt je dan soms minder terug dan je betaalt als je stroom afneemt.
Door je vriezer extra te laten koelen tijdens die zonnige uren, gebruik je je eigen opgewekte stroom effectiever.
Je slaat de energie op als kou. Dat voelt als een dubbele winst: je benut je eigen zonnestroom én je betaalt minder voor de stroom die je van het net haalt. Op momenten met negatieve prijzen is het extra aantrekkelijk.
Op 23 januari 2024 waren er uren met een prijs van €0,00 of zelfs -€0,01 per kWh. Als je vriezer dan 200 watt verbruikt voor extra koeling, kun je voor €0,00 of minder een paar uur extra koelen.
Je bespaart op de duurdere uren later op de dag. Je verlaagt je totale energiekosten en je helpt het net stabiel te houden.
Het is een kleine moeite, maar een groot effect.
Hoe je het instelt: de kern en werking
Je hebt een slimme stekker nodig die het vermogen van je vriezer kan meten en aan/uit kan zetten.
Kies een stekker die geschikt is voor koelapparaten, zoals de Shelly Plug S (rond de €25) of de Tapo P110 (rond de €20). Beide zijn compatibel met Home Assistant en ondersteunen lokale besturing.
Je sluit de vriezer aan op de stekker en koppelt die aan je slimme hub. Je stelt een drempel in voor de stroomprijs. Bijvoorbeeld: schakel de vriezer aan wanneer de prijs onder €0,01 per kWh zakt. Je kunt ook een tijdvenster instellen, bijvoorbeeld tussen 11:00 en 15:00 uur, wanneer je zonnepanelen het meeste opwekken.
Je kunt de temperatuur van je vriezer niet rechtstreeks instellen via de stekker.
Daarom kies je voor een slimme vriezer of een externe thermostaat. Een Netatmo thermostaat (rond de €100) werkt met veel vriezers via een slimme stekker of relais. Of je kiest voor een Samsung Family Hub koelkast (vanaf €1.500) met SmartThings, waarin je een koelprogramma kunt plannen.
Tip: houd rekening met de startstroom van je vriezer. De meeste slimme stekkers kunnen 10A aan, wat voldoende is voor een standaard vriezer. Controleer het typeplaatje op je apparaat.
Een andere optie is een TP-Link Kasa KP115 slimme stekker met energiemeting (rond de €25) in combinatie met een vaste timer in Home Assistant. Je stelt dan een script in dat de vriezer aan zet wanneer de prijs laag is, en uitzet wanneer de prijs stijgt.
Je kunt de automatisering verder verfijnen met een energiebeheersysteem. Een Home Assistant omgeving met de Energy integratie en Spot Price data (bijvoorbeeld via Entso-e) geeft je realtime inzicht.
Je koppelt de zonnepanelen, de slimme thermostaat en de laadpalen aan dezelfde hub. Zo kun je ook de laadpalen pauzeren wanneer je vriezer extra koelt. Dat voorkomt dat je te veel vermogen tegelijk trekt. Je stelt een prioriteit in: eerst de vriezer, dan de laadpaal, dan de thermostaat.
Varianten en modellen met prijsindicaties
Er zijn verschillende manieren om dit op te zetten, afhankelijk van je budget en technische vaardigheid. Kies wat bij je past.
- Starter: slimme stekker + timer
Gebruik een TP-Link Kasa KP115 of Shelly Plug S (€20-€25). Zet een timer in Home Assistant of de fabrikant-app. Schakel de vriezer aan tussen 12:00 en 15:00 uur wanneer de zonnepanelen veel opwekken. Geen prijsdata nodig. Dit is simpel en werkt goed bij zonnige dagen. Besparing: €5-€15 per maand, afhankelijk van je vriezer en zon. - Mid-range: prijsgevoelige automatisering
Voeg een spotprijsintegratie toe in Home Assistant (Entso-e). Koppel een Shelly Plug S aan je vriezer. Stel een drempel in: schakel aan bij prijs onder €0,05 per kWh, uit boven €0,15. Voeg een temperatuursensor toe (bijv. Aqara temperatuursensor, €15) in de vriezer om de koeling te monitoren. Kosten: €40-€60. Besparing: €10-€25 per maand. - Geavanceerd: slimme vriezer + hub
Kies een Samsung of LG slimme vriezer/koelkast met SmartThings of ThinQ (vanaf €800). Koppel deze aan je Home Assistant hub. Gebruik de ingebouwde temperatuurregeling en plan extra koeling bij negatieve prijzen. Voeg een Shelly EM energiemeter (€50) toe om je zonnepanelen te meten. Kosten: €850-€1.000. Besparing: €15-€40 per maand, plus comfort en inzicht. - Volledig energiebeheer: zonnepanelen, thermostaat, laadpalen
Combineer een Fronius omvormer, Nest of Netatmo thermostaat, en Wallbox of Zaptec laadpalen via Home Assistant. Laat de vriezer extra koelen bij negatieve prijzen, en zet de laadpaal op een lagere stroomsterkte. Gebruik een Shelly 3EM (€90) voor driefasen meting. Kosten: €1.200-€2.000. Besparing: €20-€60 per maand, met een hoger comfort en meer controle.
De exacte besparing hangt af van je vriezer (oud vs. nieuw, A+++ vs. A), je zonnepanelen (3 kWp vs. 6 kWp), en je energiecontract. Een moderne vriezer verbruikt ongeveer 150-200 kWh per jaar. Extra koelen tijdens goedkope uren kan 10-20% van dat verbruik verplaatsen naar gunstige momenten. Dat levert, afh